Waarom Oostenrijk eruitziet als een openluchtmuseum
Vraag een willekeurige vakantieganger wat Oostenrijk zo bijzonder maakt en de kans is groot dat je antwoorden hoort als: de Alpen, heldere bergmeren, gezellige dorpen en natuurlijk de schnitzels. Maar er is nog iets dat minstens zo'n grote rol speelt in de sfeer van het land: de architectuur.
Misschien is het je zelf ook weleens opgevallen. Je wandelt door de statige straten van Wenen, staat oog in oog met de imposante hotels van Bad Gastein of rijdt een klein bergdorp als Alpbach binnen. Overal ziet Oostenrijk er anders uit, maar toch voelt het als één geheel.
Dat is geen toeval. Iedere regio vertelt een eigen verhaal, en dat verhaal lees je terug in de gebouwen. Van keizerlijke paleizen en elegante kuurhotels tot kleurrijke kunstwerken van Friedensreich Hundertwasser en futuristische stations van Zaha Hadid. Wie tijdens zijn vakantie af en toe eens omhoog kijkt, ontdekt een heel ander Oostenrijk.
Wenen: waar bijna iedere bouwstijl samenkomt
Geen enkele stad laat de Oostenrijkse architectuur beter zien dan Wenen. De voormalige hoofdstad van het Habsburgse Rijk is eigenlijk één groot openluchtmuseum.
Langs de Ringstraße staan indrukwekkende gebouwen zoals het parlement, het stadhuis, de universiteit en het Burgtheater. Ieder gebouw heeft zijn eigen stijl, maar samen vormen ze een van de mooiste stadsgezichten van Europa.
Loop je iets verder, dan kom je terecht in de wereld van de Jugendstil. Architect Otto Wagner gaf Wenen rond 1900 een modern gezicht met elegante stations, woonhuizen en openbare gebouwen die vandaag de dag nog steeds verrassend modern ogen.
En alsof dat nog niet genoeg is, vind je in Wenen ook het werk van Friedensreich Hundertwasser. Zijn kleurrijke Hundertwasserhaus, het KunstHausWien, de Hundertwasser Village en de opvallende afvalverbrandingsinstallatie Spittelau bewijzen dat architectuur niet alleen functioneel hoeft te zijn, maar ook speels en vrolijk mag zijn.
Bad Gastein: grandeur tussen de bergen
Wie voor het eerst in Bad Gastein aankomt, begrijpt meteen waarom deze plaats zo vaak in één adem wordt genoemd met de Belle Époque.
Tientallen luxe hotels lijken tegen de bergwand te zijn geplakt, terwijl de beroemde waterval dwars door het centrum raast. Aan het einde van de negentiende eeuw groeide Bad Gastein uit tot een van de meest exclusieve kuuroorden van Europa. Keizers, koningen, kunstenaars en industriëlen kwamen hier om te kuren, te wandelen en vooral om gezien te worden.
Juist daardoor ontstond een bijzondere verzameling hotels, villa's en pensions die vandaag nog steeds het straatbeeld bepalen.
Wat Bad Gastein extra bijzonder maakt, is dat de geschiedenis hier niet is blijven stilstaan. Tussen de statige Belle Époque-gebouwen staan ook opvallende voorbeelden van naoorlogse architectuur. Niet iedereen vindt die mooi, maar juist dat contrast maakt Bad Gastein uniek.
Graz: waar renaissance en moderne architectuur elkaar ontmoeten
Ook Graz laat zien hoe oud en nieuw uitstekend kunnen samengaan.
De historische binnenstad behoort tot het UNESCO Werelderfgoed en staat vol met renaissancegebouwen, sfeervolle binnenplaatsen en smalle straatjes. Tegelijkertijd vind je hier moderne blikvangers zoals het futuristische Kunsthaus Graz en de drijvende Murinsel.
Juist deze combinatie maakt Graz zo verrassend. De stad bewijst dat historische architectuur en moderne ontwerpen elkaar niet hoeven te bijten.
Innsbruck: van keizer Maximiliaan tot Zaha Hadid
Weinig steden laten de ontwikkeling van de architectuur zo mooi zien als Innsbruck.
In de Altstadt wandel je langs het beroemde Gouden Dak en middeleeuwse gevels die herinneren aan de tijd van keizer Maximiliaan I. Stap je vervolgens op de Hungerburgbahn, dan lijkt het alsof je ineens tientallen jaren vooruit in de tijd reist.
De futuristische stations van de kabelbaan werden ontworpen door de wereldberoemde architect Zaha Hadid. Met hun golvende vormen lijken ze haast uit sneeuw en ijs te zijn opgebouwd en vormen ze een opvallend contrast met de historische binnenstad.
Alpbach: waar traditie wordt beschermd
Niet alle bijzondere architectuur vind je in grote steden.
Alpbach wordt al jarenlang beschouwd als een van de mooiste dorpen van Oostenrijk. Dat heeft niet alleen met de bloemen op de balkons te maken.
Vrijwel alle gebouwen zijn opgetrokken in de traditionele Tiroolse bouwstijl. Nieuwe huizen moeten zich aanpassen aan het bestaande straatbeeld, waardoor Alpbach zijn authentieke karakter heeft behouden. Hout, balkons en diepe dakranden zorgen ervoor dat het dorp eruitziet alsof de tijd hier een beetje heeft stilgestaan.
Hundertwasser: de kunstenaar die Oostenrijk kleur gaf
Waar de meeste architecten houden van rechte lijnen, vond Friedensreich Hundertwasser juist dat gebouwen moesten leven.
Zijn kleurrijke ontwerpen zijn over de hele wereld bekend, maar in Oostenrijk kun je verrassend veel van zijn werk ontdekken.
Natuurlijk is er het beroemde Hundertwasserhaus in Wenen, maar ook de kleurrijke thermen van Rogner Bad Blumau in Steiermark behoren tot zijn indrukwekkendste creaties. Dit thermencomplex werd ontworpen als een landschap waarin gebouwen en natuur in elkaar overlopen.
Niet ver daarvandaan ligt de Sint-Barbarakerk in Bärnbach. Oorspronkelijk was dit een vrij eenvoudige naoorlogse kerk, maar Hundertwasser gaf het gebouw een compleet nieuw uiterlijk met kleurrijke gevels, een gouden koepel en twaalf symbolische toegangspoorten die verwijzen naar de grote wereldreligies.
En wie denkt dat architectuur alleen thuishoort bij musea of kerken, zal misschien verbaasd zijn dat ook een McDonald's in Oostenrijk de invloed van Hundertwasser laat zien. Bij een voormalige servicelocatie langs de A2, waarvan het ontwerp is geïnspireerd op zijn kleurrijke vormentaal, is tegenwoordig een McDonald's gevestigd. Dat zorgt regelmatig voor discussie. Hundertwasser verzette zich immers zijn hele leven tegen uniformiteit, massaproductie en de 'rechte lijn'. Of hij blij zou zijn geweest dat zijn architectuur nu wordt geassocieerd met een internationale fastfoodketen? We zullen het nooit weten. Feit is wel dat het een van de meest opmerkelijke McDonald's-restaurants van Oostenrijk is.
Lees meer over de therme Bad Blumau
Oostenrijk blijft vernieuwen
Ook vandaag staat de architectuur in Oostenrijk niet stil.
In Vorarlberg trekken moderne houten gebouwen de aandacht van architecten uit de hele wereld. Hier wordt gebouwd met duurzame materialen, veel glas en een opvallend respect voor het landschap. Het laat zien dat Oostenrijk niet alleen trots is op zijn verleden, maar ook vooruit durft te kijken.
Kijk tijdens je volgende vakantie eens omhoog
Misschien is dat wel het mooiste aan Oostenrijk. Je hoeft geen architect of kunsthistoricus te zijn om van de gebouwen te genieten.
Of je nu door de keizerlijke straten van Wenen wandelt, de grandeur van Bad Gastein bewondert, een kleurrijke kerk in Bärnbach ontdekt of je verbaast over de futuristische stations in Innsbruck: overal vertellen gebouwen iets over de geschiedenis van het land.
Dus tijdens je volgende vakantie heb ik een kleine uitdaging voor je. Kijk niet alleen naar de bergen, maar ook eens omhoog. Grote kans dat je Oostenrijk daardoor op een heel andere manier leert kennen.