Waarom staan er zoveel kapelletjes langs de weg in Oostenrijk?

Tijdens een autorit door Oostenrijk kom je ze overal tegen. Een klein kapelletje langs een landweg, een witgeschilderd gebouwtje midden in een weiland of een houten kastje met een afbeelding van Maria aan de rand van een wandelpad.

Voor veel bezoekers horen ze bij het Oostenrijkse landschap. Toch staan deze kapelletjes en gedenktekens er niet zomaar.

Achter veel van deze plekken gaat een verhaal schuil van geloof, dankbaarheid, verdriet of een gebeurtenis die een gemeenschap nooit is vergeten.

Wat zijn Marterln?

Naast kapelletjes kom je in Oostenrijk ook veel zogenaamde Marterln tegen.

Een Marterl is meestal een klein religieus monument langs een weg, wandelpad of veldweg. Dat kan een houten kastje zijn met een afbeelding van een heilige, een stenen zuiltje met een kruis of een klein afdakje met een beeld van Maria.

Vooral op het platteland zijn ze nog volop aanwezig. Soms zijn ze honderden jaren oud, soms zijn ze pas enkele tientallen jaren geleden geplaatst.

Het woord Marterl is typisch Oostenrijks en komt van het Duitse woord "Marter", dat oorspronkelijk verwees naar het lijden van Christus.

Een herinnering aan een gebeurtenis

Veel Marterln zijn opgericht na een ingrijpende gebeurtenis.

Soms overleefde iemand een ernstig ongeluk en werd uit dankbaarheid een kapelletje gebouwd. In andere gevallen herinneren ze juist aan iemand die op die plek is overleden.

Wanneer je goed kijkt, ontdek je vaak een naam, een jaartal of een korte tekst. Achter zo'n eenvoudig monument blijkt dan een persoonlijk verhaal te zitten dat binnen een familie of dorp van generatie op generatie wordt doorgegeven.

Daardoor zijn Marterln vaak meer dan religieuze symbolen. Het zijn ook kleine monumenten van lokale geschiedenis.

Waarom zie je ze juist in Oostenrijk zo vaak?

Oostenrijk was eeuwenlang sterk katholiek. Religie speelde niet alleen een rol in de kerk, maar maakte deel uit van het dagelijkse leven.

Dat zie je vandaag nog steeds terug in het landschap. Kapelletjes, Gipfelkreuze, Herrgottswinkel en Marterln vormen samen een zichtbaar onderdeel van de cultuurgeschiedenis van het land.

Toch betekent dat niet dat iedereen die ze onderhoudt of bezoekt diep religieus is. Veel Oostenrijkers zien deze plekken vooral als onderdeel van hun regionale identiteit en familiegeschiedenis.

Wie onderhoudt al die kapelletjes?

Dat gebeurt meestal niet door de overheid.

Vaak zijn het families, boeren, buurtbewoners of verenigingen die een kapelletje onderhouden. Bloemen worden vervangen, muren opnieuw gewit en beschadigingen hersteld.

Voor veel dorpen hoort dat gewoon bij het lokale erfgoed. Zeker op het platteland voelen mensen zich vaak verantwoordelijk voor zulke plekken.

Daardoor zie je dat veel kapelletjes verrassend goed onderhouden zijn, zelfs wanneer ze ergens afgelegen tussen de weilanden staan.

Langs wandelpaden en bergwegen

Wie in Oostenrijk wandelt, komt vaak meerdere Marterln tegen zonder erbij stil te staan.

Op bergpaden staan ze soms op plekken waar vroeger een gevaarlijke passage lag. Op andere locaties markeren ze een oude handelsroute of herinneren ze aan een lawine, storm of ander natuurgeweld.

Juist tijdens een wandeling vallen deze kleine monumenten vaak meer op dan vanuit de auto. Ze maken duidelijk dat de bergen niet alleen een recreatiegebied zijn, maar ook een plek waar generaties Oostenrijkers hebben gewoond en gewerkt.

Wat ons opvalt

Sinds we in Oostenrijk wonen, kijken we anders naar de kapelletjes en Marterln die je overal tegenkomt. In het begin zie je vooral een wit gebouwtje langs de weg. Na verloop van tijd ga je de details opmerken. Een naam, een foto, een datum of een tekst die verwijst naar een gebeurtenis uit het verleden.

Daardoor krijgen deze plekken een heel andere betekenis. Het zijn geen toeristische attracties en meestal staan ze niet in reisgidsen. Toch vertellen ze vaak meer over een dorp of regio dan een informatiebord ooit zou kunnen doen.

Wie tijdens zijn vakantie eens wat langzamer rijdt of wandelt, ontdekt dat achter veel van deze kleine monumenten een bijzonder verhaal schuilgaat.

Foto van de Marteln: © Binter in der Wikipedia auf Deutsch - Own photography by Peter Binter; Originally from de.wikipedia; description page is/was here., CC BY-SA 2.0 de, Link