Servus #1: De stilte van de zondag

De stilte van de zondag

Zondagochtend in Oostenrijk. De straten zijn leeg, de rolluiken naar beneden, en zelfs de hond van de buren blaft minder vaak. Het dorp lijkt in een diepe slaap te liggen, alsof iemand de wekker expres heeft uitgezet. Voor een Nederlander die gewend is dat je op zondag nog snel naar de bouwmarkt of supermarkt kunt, voelt dat bijna buitenaards.

Een gesloten schuifdeur

Ik herinner me mijn eerste zondag hier nog goed. Rond tienen stapte ik in de auto voor een snelle boodschap: broodjes voor de brunch, een pak melk en misschien wat lekkers erbij. Maar eenmaal bij de supermarkt stond ik oog in oog met een gesloten schuifdeur die geen enkele beweging maakte. Binnen was het donker, buiten stond ik te wachten alsof iemand de sleutel nog zou komen brengen. Pas later besefte ik: dit was geen storing, dit wás de zondag.

Waar supermarkten dicht zijn, kun je gelukkig nog wel terecht bij de betere bakkerijen en Konditoreien. En sinds zes jaar weet ik ook: de enige supermarkt die op zondag open is, staat op het vliegveld.

Een dag voor rust

De zondag is in Oostenrijk geen winkeldag, maar een rustdag. Families schuiven aan voor een uitgebreide maaltijd, wandelpaden vullen zich met gezinnen in sportieve kledij, en uit de huizen kringelt de geur van gebraden vlees. Het dorp ademt een soort kalmte die je doordeweeks nergens vindt.

“Alsof het hele land even op adem komt.”

Die stilte is niet leeg, maar vol van kleine geluiden die je anders niet hoort: een beekje dat langs de huizen stroomt, een kind dat buiten speelt, vogels die ongehinderd fluiten.

Leren vooruitdenken

In het begin moest ik wennen. Op zondag ontdekken dat de melk of de bloem op is, zorgde voor flink wat gevloek in de keuken. Inmiddels heb ik geleerd dat je op zaterdagmiddag gewoon even vooruit moet denken. Een extra rondje door de winkel en je kunt er de hele zondag tegenaan. En eerlijk: die kleine vorm van planning went sneller dan je denkt.

Tijd voor elkaar

Wat me vooral is bijgebleven, is hoe de zondag hier draait om samen zijn. Bij mijn buren schuift de hele familie aan tafel: kinderen, kleinkinderen, oma. Er staat altijd een pan soep die groot genoeg lijkt voor het halve dorp. Soms schuif ik zelf mee aan en proef ik die typisch Oostenrijkse gastvrijheid. Het gaat niet alleen om eten, maar om tijd maken voor elkaar, iets waar wij Nederlanders vaak te druk voor zijn.

De discussie in de steden

Toch begint het beeld van de stille zondag langzaam te veranderen, vooral in de grotere steden. In Wenen klinkt de roep van winkeliers steeds luider om de winkels ook op zondag te mogen openen. Vooral de grotere ketens en supermarkten zetten druk op de politiek. Ze wijzen op toeristen die verwachten dat ze zeven dagen per week kunnen shoppen en op de veranderde leefstijl van jongeren die hun vrije tijd anders indelen dan vroeger.

Voorstanders zeggen dat de zondagssluiting niet meer van deze tijd is. Waarom zou een stad die zich internationaal wil profileren, op de drukste dag van de week de winkels dichthouden? Tegenstanders – onder wie veel kleine winkeliers en vakbonden, vrezen dat de rustdag verdwijnt en dat werknemers nog minder vrije tijd overhouden.

Het debat laat mooi zien hoe Oostenrijk heen en weer wordt geslingerd tussen traditie en moderniteit. Aan de ene kant de kracht van het vertrouwde ritme, aan de andere kant de druk van een 24x7-economie die ook hier steeds meer voet aan de grond krijgt.

Ik heb de zondag omarmd

Ik merk dat ik er zelf dubbel in sta. Aan de ene kant zou het soms handig zijn om in Wenen of Graz op zondag gewoon een winkel binnen te kunnen lopen. Aan de andere kant heb ik de waarde van de Oostenrijkse zondag leren zien. De rust, de stilte, de tijd voor elkaar, het zijn dingen die ik in Nederland vaak miste.

Misschien is dat wel de kracht van deze traditie: het dwingt je om stil te staan, elke dag anders te beleven. En eerlijk gezegd: ik zou de schuifdeuren van de supermarkt in mijn dorp niet eens meer open willen zien.

Wat me wel opvalt, is hoe gewoon het in Nederland is geworden om altijd maar toegang te hebben tot winkels. En dat zelfs met Kerst. Terwijl ik helemaal geen uitgesproken kersttype ben, vond ik het toch vreemd dat in het kleine dorp waar ik woonde de supermarkt op zowel Eerste als Tweede Kerstdag open was. Handig voor dat vergeten flesje slagroom, zeker. Maar tegelijk vraag je je af: kunnen we dan echt niet zonder?

Maar of ze in Wenen diezelfde luxe van stilte nog lang kunnen behouden? Dat is een heel andere vraag.