Openbaar vervoer in Oostenrijk: zo werkt het
Wie in Oostenrijk op vakantie is, heeft lang niet altijd een auto nodig. Tussen de grote steden rijden snelle treinen, maar ook buiten het spoor is het openbaar vervoer verrassend uitgebreid. Regionale bussen rijden tot diep in de dalen en in de steden kun je gebruikmaken van trams, bussen en in Wenen natuurlijk de metro.
Toch werkt het openbaar vervoer in Oostenrijk anders dan we in Nederland en België gewend zijn. Er bestaat geen landelijke ov-chipkaart en naast de ÖBB krijg je te maken met regionale vervoersverbonden, Postbussen, stadsvervoer, skibussen, Wanderbussen en soms zelfs bussen die je vooraf moet reserveren.
Gelukkig is het systeem minder ingewikkeld dan het op het eerste gezicht lijkt. Op deze pagina leggen we uit hoe het openbaar vervoer in Oostenrijk werkt, hoe je een reis plant, waar je kaartjes koopt en waar je tijdens je vakantie rekening mee moet houden.
Hoe werkt het openbaar vervoer in Oostenrijk?
Wie in Oostenrijk met het openbaar vervoer reist, krijgt al snel te maken met namen als ÖBB, Postbus, Wiener Linien, Graz Linien, VOR en Verbund Linie. Dat lijkt ingewikkeld, maar er zit wel degelijk een systeem achter.
Oostenrijk kent regionale Verkehrsverbünde. Zo'n vervoersverbond kun je het beste zien als de organisatie die binnen een bepaalde regio verschillende vormen van openbaar vervoer bij elkaar brengt. Het zorgt onder andere voor gezamenlijke tarieven, dienstregelingen en reisinformatie.
De bussen, trams en treinen worden vervolgens gereden door verschillende Verkehrsunternehmen of Verkehrsbetriebe. Zo verzorgt Graz Linien het stadsvervoer in Graz, terwijl regionale buslijnen in de Steiermark onder andere door ÖBB Postbus, Dr. Richard en andere vervoerders worden gereden.
Voor jou als reiziger is vooral het Verkehrsverbund belangrijk. Binnen zo'n vervoersregio kun je met één tariefsysteem gebruikmaken van verschillende vervoerders.
Een goed voorbeeld is de Steiermark. Daar heet het regionale vervoersverbond Verbund Linie. In Graz stap je misschien in een tram van Graz Linien, vervolgens in een trein van de ÖBB en daarna in een regionale bus van Postbus. Het zijn drie verschillende vervoerders, maar ze maken allemaal deel uit van hetzelfde regionale vervoerssysteem.
Rond Wenen heet deze overkoepelende organisatie VOR (Verkehrsverbund Ost-Region). VOR omvat niet alleen Wenen, maar ook Niederösterreich en Burgenland. Wiener Linien is daarentegen de vervoerder die het stadsvervoer in Wenen uitvoert.
De Verkehrsverbünde in Oostenrijk
Oostenrijk telt zeven grote regionale vervoersverbonden. Deze zorgen ervoor dat de dienstregelingen en tarieven van verschillende vervoerders binnen een regio op elkaar worden afgestemd.
Je krijgt afhankelijk van je bestemming onder andere te maken met:
- VOR (Verkehrsverbund Ost-Region) voor Wenen, Niederösterreich en Burgenland;
- OÖVV in Oberösterreich;
- Salzburg Verkehr in het SalzburgerLand;
- VVT in Tirol;
- VMOBIL/VVV in Vorarlberg;
- Verbund Linie in de Steiermark;
- Kärntner Linien in Karinthië.
Voor vakantiegangers klinkt dat ingewikkelder dan het in de praktijk is. Je hoeft meestal helemaal niet te weten welke maatschappij de bus bestuurt. Veel belangrijker is dat je bij het plannen en kopen van een ticket kijkt naar het vervoersverbond van de regio waarin je verblijft.
Reis je door meerdere deelstaten, dan spelen de ÖBB en landelijke reisplanners een grotere rol.
Met de trein door Oostenrijk
De trein vormt de ruggengraat van het openbaar vervoer tussen de grotere Oostenrijkse steden en regio's. Vooral tussen steden als Wenen, Graz, Linz, Salzburg, Innsbruck en Klagenfurt is de trein vaak een uitstekend alternatief voor de auto.
Zelf reis ik bijvoorbeeld regelmatig tussen Graz en Wenen. Hoewel ik de beschikking heb over een auto, neem ik voor die reis liever de trein. Je hoeft je niet met het verkeer bezig te houden en stapt in beide steden vrijwel in het centrum uit.
De meeste treinen worden gereden door de ÖBB, maar daarnaast zijn er andere vervoerders en verschillende regionale spoorlijnen. Voorbeelden zijn de Murtalbahn in de Steiermark en de Zillertalbahn in Tirol. In het westen van de Steiermark verzorgt de Graz-Köflacher Bahn (GKB) een belangrijk deel van het regionale treinverkeer. Voor kleinere bestemmingen bestaat je reis vaak uit een combinatie van trein en bus.
WESTbahn: het particuliere alternatief voor de ÖBB
Naast de ÖBB rijdt in Oostenrijk ook de WESTbahn, een particuliere spoorwegmaatschappij. De maatschappij werd vooral bekend als concurrent van de ÖBB op de belangrijke Weststrecke tussen Wenen, Linz en Salzburg en rijdt inmiddels ook verder richting onder andere Innsbruck, Bregenz en München.
Sinds maart 2026 is WESTbahn bovendien actief op de Südstrecke. De treinen rijden meerdere keren per dag van Wenen via Wiener Neustadt, Bruck an der Mur, Graz en Klagenfurt naar Villach. Daarbij maken ze tussen Graz en Klagenfurt gebruik van de nieuwe Koralmbahn en de Koralmtunnel. Hierdoor is ook voor reizigers tussen Wenen, de Steiermark en Karinthië een particulier alternatief voor de ÖBB ontstaan.
Let bij het kopen van een kaartje wel goed op met welke maatschappij je reist. Een gewoon ÖBB-ticket is niet automatisch geldig in de treinen van WESTbahn en andersom. Beide vervoerders hebben hun eigen tickets en aanbiedingen. Het landelijke KlimaTicket Österreich is wel geldig in de treinen van WESTbahn. Je kunt trouwens wel met je Interrail in Oostenrijk gebruikmaken van de Westbahn.
We gaan op deze pagina niet uitgebreid in op alle verschillende treinen, tickets en spoorlijnen. Daarvoor hebben we een aparte uitgebreide gids.
Lees ook: Met de trein door Oostenrijk
Met de bus door Oostenrijk
De bus vormt samen met de trein een belangrijk onderdeel van het regionale openbaar vervoer in Oostenrijk. Vooral buiten de grote steden is de bus vaak onmisbaar. Regionale bussen verbinden dorpen zonder treinstation met grotere plaatsen en stations, maar rijden ook op trajecten waar een rechtstreekse busverbinding sneller of praktischer is dan een omweg met de trein.
Een van de grootste busvervoerders is ÖBB Postbus. De bekende Postbussen rijden door vrijwel heel Oostenrijk en komen op veel plaatsen waar geen treinverbinding bestaat. Toch moet je de Postbus niet zien als een apart vervoerssysteem naast het reguliere openbaar vervoer. De meeste Postbuslijnen maken gewoon deel uit van het regionale openbaar vervoer en rijden in opdracht van de regionale Verkehrsverbünde en andere lokale opdrachtgevers.
Dat betekent ook dat je als reiziger lang niet altijd bewust voor een Postbus kiest. In de Steiermark plan je bijvoorbeeld een reis binnen Verbund Linie en stap je in een RegioBus. De bus die de rit uitvoert, kan vervolgens van ÖBB Postbus zijn, maar net zo goed van een andere regionale busmaatschappij.
De regionale Verkehrsverbünde bepalen in belangrijke mate het vervoersaanbod en de tarieven. De busmaatschappijen zijn de uitvoerders. Daardoor sluiten trein en bus steeds meer op elkaar aan en kun je binnen een vervoersregio verschillende vervoerders gebruiken zonder voor iedere maatschappij afzonderlijk een kaartje te hoeven kopen.
Let goed op de dienstregeling
Let goed op de dienstregeling
Een belangrijk verschil met Nederland en België is de frequentie van het openbaar vervoer. Op de belangrijkste verbindingen rijden treinen en bussen regelmatig, maar op het platteland kan tussen twee ritten gemakkelijk een uur of langer zitten. Sommige kleinere dorpen worden maar een beperkt aantal keren per dag bediend.
De laatste jaren wordt het aanbod wel steeds beter. Vooral rond de grotere steden en op belangrijke regionale verbindingen zijn de dienstregelingen uitgebreid en rijden bussen en treinen vaker tot later op de avond. Daardoor kun je op steeds meer plaatsen ook na een avondje uit nog met het openbaar vervoer naar huis.
Toch moet je daar buiten de steden niet automatisch op rekenen. Een bus kan 's avonds bijvoorbeeld nog wel naar een grotere plaats in het dal rijden, maar niet meer doorrijden naar ieder dorp of iedere kleinere halte. Ook kan een aansluiting die overdag ieder uur bestaat 's avonds nog maar één of twee keer worden aangeboden.
Kijk daarom niet alleen hoe je op je bestemming komt, maar controleer vooraf ook de terugreis en vooral de laatste verbinding. Let daarbij goed op eventuele overstappen. Het feit dat de laatste trein nog om 23.00 uur aankomt, betekent niet automatisch dat er om 23.10 uur nog een bus naar jouw vakantiedorp staat te wachten.
Vooral op zondag en op Oostenrijkse feestdagen kan de dienstregeling bovendien beperkter zijn. Sommige regionale verbindingen rijden dan minder vaak of helemaal niet.
Mijn advies is daarom simpel: plan bij een uitstapje met het openbaar vervoer de heen- én terugreis vooraf. Een gemiste laatste bus is in een Oostenrijks bergdal een stuk vervelender dan een gemiste stadsbus in Amsterdam.
Schultage, Werktage en feestdagen
Wie een Oostenrijkse dienstregeling bekijkt, komt soms termen tegen die voor verwarring kunnen zorgen.
Schultage betekent dat een rit alleen op Oostenrijkse schooldagen wordt uitgevoerd. Tijdens schoolvakanties rijdt deze verbinding dus niet.
Ook bij aanduidingen als Werktag, Samstag, Sonn- und Feiertag moet je goed opletten. Op zon- en officiële feestdagen geldt vaak een andere dienstregeling.
Dat is vooral belangrijk bij regionale buslijnen. Een verbinding die van maandag tot en met vrijdag uitstekend is, kan op zondag ineens maar enkele keren per dag rijden.
Gebruik daarom altijd de actuele reisplanner voor de dag waarop je daadwerkelijk wilt reizen.
Openbaar vervoer in de steden
In de grotere Oostenrijkse steden is het openbaar vervoer over het algemeen uitstekend geregeld. Een auto is er meestal eerder een last dan een voordeel.
Wenen
Wenen heeft verreweg het grootste openbaarvervoernetwerk van Oostenrijk. Je kunt gebruikmaken van de U-Bahn, trams, stadsbussen en de S-Bahn. Voor een stedentrip heb je eigenlijk geen auto nodig.
Lees meer over het openbaar vervoer in Wenen
Graz
Graz heeft geen metro, maar beschikt over een uitgebreid netwerk van trams en stadsbussen. Veel bezienswaardigheden in het historische centrum liggen bovendien op loopafstand van elkaar. Alleen voor Schloss Eggenberg heb je een tram nodig. In de centrale binnenstadzone van Graz is het openbaar vervoer trouwens gratis.
Salzburg
Salzburg staat vooral bekend om zijn trolleybussen, in Oostenrijk Obus genoemd. Deze elektrische bussen vormen samen met de gewone buslijnen de basis van het stedelijke openbaar vervoer.
Innsbruck
In Innsbruck kun je gebruikmaken van tram en bus. Het netwerk loopt bovendien door naar verschillende plaatsen rondom de stad, waardoor ook een aantal bestemmingen buiten het centrum gemakkelijk bereikbaar is.
Linz
Ook Linz beschikt over een uitgebreid tram- en busnetwerk. De belangrijkste delen van de stad zijn daardoor gemakkelijk zonder auto bereikbaar.
Wanderbus: met het openbaar vervoer naar je wandeling
Een interessante vorm van openbaar vervoer voor vakantiegangers is de Wanderbus. Vooral in toeristische berggebieden rijden in de zomer speciale bussen naar wandelgebieden, kabelbanen en beginpunten van wandelroutes.
Dat maakt het mogelijk om wandelingen te maken waarbij je niet bij dezelfde parkeerplaats hoeft terug te komen. Je kunt bijvoorbeeld met de bus naar het beginpunt reizen en vanuit een ander dorp weer teruggaan.
De naam Wanderbus betekent overigens niet automatisch dat het om een aparte busmaatschappij gaat. Soms is het een reguliere regionale bus die tijdens het zomerseizoen extra ritten uitvoert. In andere regio's gaat het wel om een speciale toeristische shuttle.
Controleer daarom bij je accommodatie of het lokale toeristenbureau welke mogelijkheden er zijn.
Skibus tijdens de wintersport
Hetzelfde principe kom je in de winter tegen in de vorm van de skibus.
In vrijwel alle grotere wintersportgebieden rijden bussen tussen dorpen, accommodaties en de dalstations van de skiliften. Hierdoor hoef je niet iedere ochtend met de auto naar de lift en op zoek naar een parkeerplaats.
In veel wintersportgebieden is de skibus gratis voor gasten, maar ga daar niet automatisch vanuit. Soms moet je een geldige skipas of Gästekarte kunnen tonen. Ook kunnen bepaalde lijnen alleen tijdens het skiseizoen of op specifieke tijden rijden.
Controleer daarom altijd de voorwaarden en dienstregeling van je skigebied.
Rufbus en Anrufsammeltaxi
In dunbevolkte gebieden kom je nog een andere vorm van openbaar vervoer tegen: de Rufbus of het Anrufsammeltaxi.
Hier moet je als Nederlandse of Belgische vakantieganger even aan wennen.
Een verbinding kan namelijk gewoon in een dienstregeling staan, terwijl het voertuig alleen rijdt wanneer iemand de rit vooraf reserveert. Zonder reservering komt er dus geen bus.
Hoe lang van tevoren je moet reserveren, verschilt per aanbieder. Soms kan dat telefonisch, terwijl andere regio's een website of app gebruiken.
Zie je in een dienstregeling termen als Rufbus, Ruftaxi, Anrufsammeltaxi, AST of een telefoonicoontje, controleer dan altijd de voorwaarden voordat je bij de halte gaat staan.
Gratis openbaar vervoer met een Gästekarte
Hier wordt het openbaar vervoer in Oostenrijk voor vakantiegangers pas echt interessant.
Veel Oostenrijkse vakantieregio's werken met een Gästekarte of voordeelkaart. Je ontvangt zo'n kaart bij een deelnemende accommodatie en krijgt daarmee gratis toegang of korting bij attracties en activiteiten.
Steeds vaker is ook het regionale openbaar vervoer onderdeel van zo'n gastenkaart. Afhankelijk van de regio kun je daardoor tijdens je verblijf gratis gebruikmaken van bepaalde bussen en treinen. Soms zijn ook Wanderbussen of kabelbanen inbegrepen.
Welke verbindingen gratis zijn, verschilt sterk per gastenkaart. Controleer daarom vooraf welke kaart bij je accommodatie hoort en wat er precies inbegrepen is.
Het kan behoorlijk schelen in de kosten en in sommige regio's betekent het zelfs dat je de auto gedurende een groot deel van je vakantie kunt laten staan.
Tip: kijk bij het boeken van een accommodatie niet alleen naar de prijs en faciliteiten, maar ook of er een Gästekarte inbegrepen is. Zeker wanneer je van plan bent veel uitstapjes te maken, kan zo'n kaart verrassend veel voordeel opleveren.
Waar koop je kaartjes voor het openbaar vervoer?
Waar je een kaartje koopt, hangt af van het vervoermiddel en de regio.
Voor treinreizen kun je terecht bij de ÖBB en de kaartautomaten op stations. Voor regionaal openbaar vervoer kun je tickets onder andere kopen via de betreffende vervoersverbonden en hun apps en verkooppunten.
In bussen is het op sommige verbindingen mogelijk een kaartje bij de chauffeur te kopen, maar ga daar niet overal automatisch vanuit. In stadsvervoer gelden weer andere regels.
Controleer daarom voor vertrek hoe de kaartverkoop in jouw regio is geregeld.
Let ook op met het kopen van losse kaartjes wanneer je een Gästekarte hebt. Misschien is de verbinding die je wilt gebruiken al bij je kaart inbegrepen.
Welke app gebruik je voor het openbaar vervoer?
Voor het plannen van reizen is ÖBB Scotty een van de handigste hulpmiddelen. De reisplanner bevat niet alleen treinen, maar ook veel regionale bus- en andere OV-verbindingen.
Daarnaast hebben de verschillende Verkehrsverbünde eigen websites en apps waarmee je verbindingen kunt zoeken en vaak ook tickets kunt kopen.
Voor een gewone vakantie hoef je dus niet zeven verschillende apps te installeren. Begin met een landelijke reisplanner en kijk voor lokaal vervoer eventueel naar de website of app van het regionale vervoersverbond.
Verblijf je langere tijd in één regio en maak je veel gebruik van het openbaar vervoer, dan kan de regionale app wel handig zijn.
Openbaar vervoer met kinderen
Reizen met kinderen is in het Oostenrijkse openbaar vervoer meestal goed te doen. De precieze tarieven en leeftijdsgrenzen verschillen echter per vervoersverbond en type ticket.
Ook bestaan er familiekaarten en regionale aanbiedingen waarbij kinderen gratis of tegen een gereduceerd tarief kunnen meereizen.
Ga daarom niet automatisch uit van één landelijke leeftijdsgrens voor al het Oostenrijkse openbaar vervoer.
Voor treinreizen gelden weer eigen aanbiedingen en voorwaarden. In onze aparte pagina over treinreizen gaan we uitgebreider in op reizen met kinderen in de trein.
Kinderwagen, fiets en hond meenemen
Een kinderwagen kan in veel vormen van openbaar vervoer worden meegenomen, maar de beschikbare ruimte verschilt per voertuig. Moderne stadsbussen en trams hebben meestal een lage instap en speciale multifunctionele ruimtes.
Voor fietsen gelden strengere regels. In treinen zijn daarvoor aparte voorwaarden en op sommige verbindingen moet je een fietsplaats reserveren. In regionale bussen is het meenemen van een fiets lang niet altijd mogelijk.
Ook honden mogen onder bepaalde voorwaarden mee met het openbaar vervoer. De regels voor een ticket, lijn of muilkorf kunnen per vervoerder verschillen.
Controleer bij twijfel daarom vooraf de voorwaarden van de vervoerder waarmee je reist.
Openbaar vervoer op zondag en feestdagen
In Wenen, Graz en andere grote steden kun je ook op zondag uitstekend met het openbaar vervoer reizen. Buiten de steden kan het verschil met een werkdag echter groot zijn.
Regionale bussen rijden soms minder vaak en bepaalde verbindingen rijden helemaal niet. Ook scholierenlijnen vervallen wanneer er geen school is.
Dat geldt eveneens op Oostenrijkse feestdagen.
Ben je afhankelijk van het openbaar vervoer voor een uitstapje, controleer daarom altijd de dienstregeling voor de exacte datum. Kijk daarbij meteen naar de terugreis.
Langeafstandsbussen en FlixBus
Naast het reguliere openbaar vervoer rijden er langeafstandsbussen door Oostenrijk. De bekendste aanbieder is FlixBus.
Deze bussen zijn vooral interessant voor langere verbindingen tussen Oostenrijkse en buitenlandse steden. Vanuit steden als Wenen, Graz en Salzburg bestaan verbindingen met bestemmingen in onder andere Duitsland, Italië, Tsjechië, Slovenië en Kroatië.
FlixBus moet je echter niet zien als vervanging voor de regionale Postbus. Voor vervoer binnen een vakantieregio zijn de reguliere regionale bussen vrijwel altijd relevanter.
Kun je in Oostenrijk op vakantie zonder auto?
Absoluut. Maar het hangt sterk af van de bestemming die je kiest.
Voor een stedentrip naar Wenen, Graz, Salzburg, Linz of Innsbruck heb je eigenlijk geen auto nodig. Sterker nog: parkeren kan duur en lastig zijn en het openbaar vervoer brengt je vaak gemakkelijker naar het centrum.
Ook in toeristische regio's kan een vakantie zonder auto verrassend goed werken. Vooral wanneer je accommodatie dicht bij een treinstation of bushalte ligt en je een Gästekarte krijgt waarmee lokaal vervoer is inbegrepen.
In afgelegen gebieden ligt dat anders. Een appartement op een berghelling kan hemelsbreed maar enkele kilometers van het dorp liggen, terwijl er geen enkele bus voor de deur stopt.
Wil je zonder auto naar Oostenrijk, kijk dan daarom vóór het boeken niet alleen naar de bereikbaarheid van de regio, maar ook naar de laatste kilometers tussen station, accommodatie en de plekken die je tijdens je vakantie wilt bezoeken.
Ons advies voor reizen met het openbaar vervoer in Oostenrijk
Laat je vooral niet afschrikken door alle verschillende namen, vervoersmaatschappijen en Verkehrsverbünde. Voor een vakantieganger is het Oostenrijkse openbaar vervoer in de praktijk een stuk eenvoudiger dan het op papier lijkt.
Plan vooraf je verbinding, controleer welke regionale vervoerder actief is en vraag bij je accommodatie altijd of er een Gästekarte met gratis openbaar vervoer beschikbaar is.
En vooral buiten de steden geldt één gouden regel: controleer niet alleen hoe je ergens komt, maar ook hoe laat de laatste bus teruggaat.
Want de busverbinding naar dat prachtige bergmeer kan uitstekend zijn. Daar om acht uur 's avonds ontdekken dat de laatste bus om 17.42 uur vertrok, maakt je Oostenrijkse vakantie toch net iets avontuurlijker dan gepland.