Weer in Oostenrijk: klimaat, seizoenen & noodweer-tips

Een Nederlands weerbericht is voorspelbaar: kans op regen, een graad of vijftien, en klaar. In Oostenrijk werkt dat anders. Hier kun je 's ochtends in een T-shirt op een terras zitten in Wenen, terwijl het twee uur verderop in Tirol al sneeuwt op 2000 meter. Het weer in Oostenrijk wordt bepaald door de Alpen, de hoogte waarop je je bevindt en hoe dicht je bij de Middellandse Zee zit — en dat maakt het net iets ingewikkelder dan "neem een paraplu mee".

Drie klimaatzones, drie heel verschillende dagen

Oostenrijk heeft grofweg drie klimaatgebieden, en het verschil tussen die drie kan op één dag goed voelbaar zijn.

In Wenen en Niederösterreich heerst een continentaal klimaat: warme, soms broeierige zomers met regelmatig dagen boven de 30 graden in juli en augustus, en winters die meevallen — een paar graden onder nul 's nachts, overdag net boven het vriespunt. Vergelijk het met het binnenland van Nederland in de zomer, maar dan met een paar graden erbij en minder wind om het af te koelen.

Tirol en het Salzburgerland zitten middenin de Alpen en hebben een hooggebergteklimaat. Op 1800 meter is het in juli zomaar 10 graden, en boven de 3000 meter komt de temperatuur het hele jaar dicht bij het vriespunt. Het verraderlijke: tussen dal- en bergstation van een lift kan het verschil zomaar 10 tot 15 graden zijn. Ga je wandelen richting een gletsjer? Neem een extra laag mee, ook in augustus.

Kärnten en de Steiermark profiteren van invloeden uit het Middellandse Zeegebied. Het zuiden van de Steiermark wordt niet voor niets de "Oostenrijkse Toscane" genoemd — denk aan wijnvelden, zachte heuvels en zomers die regelmatig de 30 graden aantikken, met avonden die prettig afkoelen. De winter is hier op de hoger gelegen delen na meestal mild.

Regio	Zomer (gem. dagtemp.)	Winter (gem. dagtemp.)	Karakter
Wenen / Niederösterreich	25 - 30 °C	-3 tot 0 °C	Continentaal, warme zomers
Tirol / Salzburgerland	15 - 22 °C (lager), 5 - 10 °C (hoog)	-10 tot -5 °C (hoog)	Hooggebergte, grote verschillen dag/nacht
Kärnten / Steiermark	27 - 32 °C	-2 tot 5 °C	Mediterraan getint, milde winters

Dit zijn gemiddelden — in de praktijk kan het op een en dezelfde dag in Wenen drukkend warm zijn terwijl het in het Zillertal regent.

Het weer per maand: van wintersport tot wijnoogst

Oostenrijk heeft eigenlijk twee hoogseizoenen: de wintersportmaanden van december tot Pasen, en het wandelseizoen van juni tot begin oktober. Wat daartussen ligt — en wat je in elke maand kunt verwachten — verschilt enorm. Hieronder per maand wat je qua weer, temperaturen en sfeer kunt verwachten, met concrete tips over kleding en activiteiten.

Twijfel je tussen twee maanden voor je vakantie? Mei en september zijn vaak de slimste keuze: minder drukte, vriendelijke temperaturen en (meestal) nog geen of geen extreme hitte meer.

Wanneer kun je het beste naar Oostenrijk?

Dat hangt volledig af van wat je wilt doen.

Voor wandelaars en natuurliefhebbers is de periode van half juni tot eind september het meest comfortabel – dan zijn de meeste hooggelegen wandelpaden sneeuwvrij. Hoe snel dat precies is, hangt af van hoe streng de winter daarvoor was: na een strenge winter kan het tot in juni nog sneeuwresten hebben op hoogte.

Voor wintersport begint het seizoen in de meeste gebieden midden december en loopt het door tot Pasen. Let op: Oostenrijkse skigebieden liggen gemiddeld lager dan in Frankrijk of Zwitserland, dus sneeuwzekerheid is niet overal gegarandeerd – sneeuwkanonnen springen dan bij als de temperatuur het toelaat.

Juli en augustus zijn het warmst, maar ook het drukst en het meest onvoorspelbaar qua buien. Een hete dag in de bergen eindigt 's middags vaak met onweer – daarover hieronder meer.

Sneeuwzekerheid: gletsjers en geheime Schneelöcher

Voor wie ook in juli of augustus nog wil skiën, zijn er in Oostenrijk een paar gletsjergebieden die het hele jaar open zijn: de Pitztaler en Stubaier Gletscher in Tirol, de Hintertux Gletscher in het Zillertal en de Kaunertaler Gletscher. Hier ski je op 2700-3200 meter, met sneeuw die zelfs in de zomer niet wegsmelt – al moet je dan wel rekening houden met smeltwaterplassen op de piste tegen de middag.

Minder bekend, maar bij kenners gewild, zijn de zogeheten Schneelöcher – letterlijk "sneeuwgaten". Dit zijn diepe, schaduwrijke ravijnen en noordhellingen waar de sneeuw door de ligging veel langer blijft liggen dan in de rest van het gebied. Lech-Zürs en delen van het Arlberg-gebied staan bekend om dit fenomeen: terwijl de lagere pistes al kaal zijn, ligt er in zo'n Schneeloch soms tot in mei nog meters sneeuw. Voor freeriders en latecomers van het seizoen is dit goud – al moet je wel weten waar je moet zoeken, want op de gewone pistekaart staat het niet aangegeven.

Hagel in de zomer: een onderschat probleem

Wat in Nederland een curiositeit is – hagel – is in delen van Oostenrijk een serieus probleem. Vooral de Steiermark, met zijn wijngaarden, fruitboomgaarden en akkers, heeft te maken met hevige hagelbuien in de zomer, soms met stenen ter grootte van een golfbal die in minuten een hele oogst kunnen vernietigen.

Daarom zie je in de Steiermark op steeds meer plekken hagelnetten boven de boomgaarden hangen – een soort grote, fijne netten die als een paraplu over de bomen gespannen worden. Daarnaast wordt er, vooral rond Graz en in de Oststeiermark, gewerkt met een Hagelabwehr: kleine vliegtuigjes die tijdens een naderend onweer dwars door de onweerswolken vliegen en daar zilverjodide laten verbranden, met als doel de wolken eerder te laten leeglopen met kleinere hagelkorrels of nog beter gewoon regen. De piloten die dit doen zijn vaak vrijwilligers – mensen met, je zou bijna zeggen, ballen van staal, want een vliegtuigje door een onweerswolk sturen is niet bepaald een rustig uitstapje. Of het altijd werkt, is onder boeren zelf nog weleens onderwerp van discussie, maar het systeem draait al jaren door.

Zie je tijdens een naderende onweersbui in de Steiermark een klein Cessna-vliegtuigje nerveus rond de wolken cirkelen, dan weet je precies wat er gebeurt. Wij vinden het iedere keer weer fascinerend om te zien.

Als het weer omslaat: noodweer in de bergen

Dit is het stukje dat je serieus moet nemen, vooral als je gaat wandelen.

In de bergen kan een strakblauwe ochtend zomaar overgaan in een onweersbui met veel wind en zware regen – en dat kan razendsnel gaan. Een hete dag is in de praktijk vaak een garantie voor onweer in de loop van de middag.

Merk je dat het gaat donderen? Breek je wandeling af en zoek dekking in een berghut of de auto. Blijf weg van hoge, alleenstaande bomen en let op vallende stenen – die komen los bij hevige regen. Neem voor elke wandeling in de bergen een regenjas en een extra laag mee, ook als het 's ochtends warm aanvoelt. De temperatuur kan tijdens een bui in een kwartier tijd 10 graden dalen.

Wil je het weer onderweg blijven volgen? We hebben de beste weer-apps voor Oostenrijk getest, inclusief een app met de beste buienradar van het land.

En in de steden?

Voor een stedentrip naar Wenen of Graz maakt het weer minder uit — beide steden zijn praktisch het hele jaar te doen. Wenen kan in juli en augustus wel flink opwarmen, zeker in de wijken met veel hoge gebouwen waar weinig wind doorheen komt. December is kouder en vaak grijs, maar dan heb je wel de Weense kerstmarkten — en die zijn de kou meer dan waard.

Voor dagelijkse weersverwachtingen en uitgebreide klimaatdata kun je ook terecht op Klimaatinfo.nl.