15 dingen die je niet wist over Oostenrijk

Als liefhebber van Oostenrijk ben ik telkens weer verrast door de rijke cultuur, geschiedenis en de unieke feiten die dit land te bieden heeft. Hier zijn veertien fascinerende dingen over Oostenrijk die zelfs de meest doorgewinterde reizigers wellicht nog niet kennen.

1. De Oorsprong van de croissant

Veel mensen denken dat de croissant uit Frankrijk komt, maar de oorsprong ligt eigenlijk in Oostenrijk. Dit gebak werd voor het eerst gemaakt in Wenen om een Ottomaanse invasie in 1683 te herdenken. De eerste Croissants werden verkocht in een zogenaamde Viennoiserie, het luxe franse woord voor fijne bakwaren zoals de Croissant en andere lekkere koekjes. De Oostenrijkse naam voor een croissant is trouwens Kipferl, het is een maanvormig broodje van een wat zoeter deeg dan de huidige croissant.

2. Het oudste nog bestaande dierentuin ter wereld

De Tiergarten Schönbrunn in Wenen, geopend in 1752, is de oudste nog bestaande dierentuin ter wereld en was oorspronkelijk bedoeld als keizerlijke menagerie. De Dierentuin staat praktisch naast het beroemde schloss Schönbrunn en is met 17 hectare ook één van de grootste dierentuinen van Europa.

3. Uitvinding van de sneeuwbal

De eerste persoon die de sneeuwbal samenperste en deze gooide, zou een Oostenrijker zijn geweest. Deze vermelding van sneeuwballen vond plaats in Oostenrijkse literatuur en kunst lang voordat het elders werd gedocumenteerd.

4. Een land zonder Starbucks

Tot 2001 had Oostenrijk geen Starbucks. Dit was deels vanwege de sterke koffiecultuur die zo kenmerkend is voor het land, waar traditionele koffiehuizen de voorkeur genoten. Starbucks gaf tijdens de opening in 2001 aan in Oostenrijk 60 filialen te willen openen in het hele land. Tot op heden zijn dat er slechts 18 waarvan 13 filialen in Wenen zijn te vinden op hoog frequent bezochte plekken zoals de stations en winkelcentra. Opvallend is dat het eerste filiaal van de Amerikaanse koffieketen in Wenen 15 jaar later alweer werd gesloten vanwege het feit dat deze vestiging niet genoeg winst maakte.

5. Een pionier in recycling

Oostenrijk staat bekend om zijn toonaangevende rol in recycling en milieubewustzijn. Het land was een van de eerste die een uitgebreid systeem voor afvalbeheer en recycling implementeerde. Oostenrijk heeft een van de hoogste percentages van afvalrecycling in Europa, met meer dan 60% van het afval dat succesvol wordt hergebruikt of gerecycled. Dit toont een sterke nationale inzet voor duurzaamheid en milieuverantwoordelijkheid, waarbij strikte regelgeving en publieke bewustwording centraal staan in het behoud van de natuurlijke schoonheid en gezondheid van het land. Oostenrijk kent tot op de dag van vandaag geen statiegeldsysteem voor plasticflessen, hier komt echter in 2025 verandering in zodat het percentage nog hoger kan worden.

6. Wetenschappelijke vooruitgang

Oostenrijk heeft een rijke geschiedenis van wetenschappelijke innovatie en was de geboorteplaats van talrijke vooraanstaande wetenschappers. Christian Doppler, bekend van het Doppler-effect, heeft bijvoorbeeld een blijvende impact op de natuurkunde en de astronomie. Ludwig Boltzmann, een andere invloedrijke figuur, droeg fundamenteel bij aan de ontwikkeling van de statistische thermodynamica.

Bovendien is Erwin Schrödinger, een van de grondleggers van de kwantummechanica, wereldberoemd geworden door zijn 'Schrödinger's kat' gedachte-experiment dat cruciaal is in de interpretatie van kwantumstaten. Deze wetenschappers hebben Oostenrijk stevig gevestigd als een land van intellectuele vooruitgang en wetenschappelijke ontdekkingen.

7. Het land van kastelen

Oostenrijk, met zijn rijke geschiedenis en culturele erfgoed, herbergt meer dan 1000 kastelen, burchten en ruïnes die verspreid liggen over het schilderachtige landschap. Deze kastelen zijn niet alleen architecturale wonderen, maar ook getuigen van de roemruchte historie van het land. Hier zijn enkele van de spectaculairste kastelen die je kunt bezoeken:

• Schloss Schönbrunn: Gelegen in Wenen, is dit voormalige keizerlijke zomerpaleis een van de belangrijkste architecturale, culturele en historische monumenten in Oostenrijk. Het is bekend om zijn prachtig onderhouden tuinen en de rijke geschiedenis die teruggaat tot de 17e eeuw. Hier lees je meer over Schloss Schönbrunn.
• Burg Hohenwerfen: Dit kasteel ligt boven het Salzachtal en dient als een prachtig voorbeeld van middeleeuwse vestingarchitectuur. Het kasteel, dat nu een museum is, organiseert ook valkerijdemonstraties, waardoor bezoekers een unieke kijk krijgen op deze oude kunst.
• Schloss Ort: Gelegen op een klein eiland in de Traunsee in de regio Salzkammergut, is dit romantische kasteel uit de 10e eeuw een van de oudste in Oostenrijk. Het kasteel is beroemd om zijn schilderachtige setting en de charmante houten brug die naar de hoofdingang leidt. lees meer over Schloss Ort.
• Festung Hohensalzburg: Dit imposante kasteel, gelegen op een heuvel boven de stad Salzburg, is een van de grootste middeleeuwse kastelen in Europa. De vesting biedt een panoramisch uitzicht over de stad en de omliggende Alpen en herbergt rijke collecties van historische wapens en artefacten.
• Burg Kreuzenstein: Dit kasteel, gelegen nabij Leobendorf, is een reconstructie van een middeleeuwse burcht en werd in de 19e eeuw herbouwd met originele bouwmaterialen van historische Europese gebouwen. Het is een populaire filmlocatie en trekt bezoekers aan met zijn authentieke middeleeuwse ambiance.

8. Oostenrijk en de NAVO

Oostenrijk is een van de weinige Europese landen die geen lid is van de NAVO. Sinds de ondertekening van het Oostenrijks Staatsverdrag in 1955 heeft Oostenrijk een beleid van permanente neutraliteit aangenomen. Dit beleid verbiedt het land deel te nemen aan militaire allianties en het oprichten van buitenlandse militaire bases op zijn grondgebied. Deze status heeft Oostenrijk in staat gesteld om een actieve rol te spelen in vredesbevorderende operaties en internationale diplomatie.

9. De kunst van glasblazen

Oostenrijk is beroemd om zijn verfijnde glasblazen, vooral in de regio rond het Bohemerwoud waar ambachtelijke glasblazerijen nog steeds actief zijn. Ook in Tirol in het Dorpje Rattenberg is de kunst van het glasblazen verankerd in het bestaan van het dorp. Je kunt in de glasblazerij dan ook dagelijks meekijken bij de glasblazers.

10. Mozartkugeln

Een van Oostenrijks meest beroemde zoetigheden, de Mozartkugel, is vernoemd naar Wolfgang Amadeus Mozart en werd voor het eerst gemaakt in Salzburg in 1890 door de banketbakker Paul Fürst.

Een Mozartkugel is een ronde chocoladebonbon, die bestaat uit een kern van pistachemarzipan, omhuld door een laag nougat van donkere chocolade, en tenslotte bedekt met een dunne laag gladde melkchocolade.

Het bijzondere aan de Mozartkugel is dat de originele receptuur en methode van handmatig rollen tot op de dag van vandaag worden gebruikt door de originele banketbakkerij Fürst in Salzburg. Ondanks de vele commerciële varianten die nu beschikbaar zijn, worden de originele Mozartkugeln nog steeds beschouwd als een culinair erfgoed en zijn ze zeer geliefd bij zowel locals als toeristen. Deze lekkernij is niet alleen een genot voor het gehemelte maar ook een stukje Oostenrijkse geschiedenis en cultuur in chocoladevorm.

11. Psychoanalyse

Sigmund Freud, de vader van de psychoanalyse, werd geboren in Freiberg, Oostenrijk (nu deel van de Tsjechische Republiek) en bracht het grootste deel van zijn professionele leven door in Wenen.

12. Föhnwind

Oostenrijk is een van de weinige landen in de wereld die regelmatig wordt getroffen door de föhnwind, een warme en droge wind die over de Alpen waait en bekend staat om het veroorzaken van plotselinge temperatuurveranderingen. De föhnwind gaat ook vaak gepaard met hoofdpijn en migraine verschijnselen. Het is één van de meest gehate weersverschijnselen in Oostenrijk.

13. De Sound of Music

Ondanks de populariteit van de film "The Sound of Music" in de rest van de wereld, is de film relatief onbekend in Oostenrijk zelf en werd deze nooit echt populair in het land waar het verhaal zich afspeelt. Hoe dat komt, lees je hier.

14. Het zoutimperium van Hallstatt

Hallstatt, een pittoresk dorpje aan een meer in de regio Salzkammergut, is niet alleen beroemd vanwege zijn adembenemende schoonheid, maar ook vanwege zijn diepe historische betekenis in de zoutwinning. Dit dorp gaf zijn naam aan de Hallstatt-cultuur, een vroege IJzertijd-cultuur in Europa, die zich kenmerkte door geavanceerde ijzer- en zoutwinningstechnieken. Het zout, vaak "het witte goud" genoemd, werd hier al vanaf 800 v.Chr. gewonnen en was een kostbare handelswaar die bijdroeg aan de welvaart van de regio. De oude zoutmijnen van Hallstatt zijn enkele van de oudste ter wereld die nog steeds toegankelijk zijn voor publiek. Bezoekers kunnen diep onder de aarde afdalen om de historische mijngangen en gereedschappen te bekijken, waardoor ze een uniek inzicht krijgen in de prehistorische handel en technologie.

15. Almdudler: Oostenrijks geliefde frisdrank

Almdudler is een van de meest populaire frisdranken in Oostenrijk en wordt vaak beschouwd als het nationale drankje. Deze unieke frisdrank werd in 1957 in Wenen geïntroduceerd door Erwin Klein. Almdudler is een kruidenlimonade die bestaat uit natuurlijke ingrediënten, waaronder kruiden uit de Alpen, en heeft een verfrissende, licht kruidige smaak die vaak wordt vergeleken met gemberbier of elderflower cordial. Het drankje is zo geliefd in Oostenrijk dat het zelfs in sommige restaurants gemixt wordt met wijn, in een drankje dat bekend staat als een "Almspritzer". Deze diepgewortelde plaats in de Oostenrijkse cultuur maakt Almdudler een must-try voor bezoekers.

Deze fascinerende feiten tonen aan dat Oostenrijk een land is met een rijke geschiedenis en cultuur, vol met verrassingen en ontdekkingen die wachten om verkend te worden door nieuwsgierige reizigers. Als reisblogger blijf ik gefascineerd door de dieptes van verhalen en tradities die elk bezoek aan dit prachtige land verrijken.